SÜT VE ÜRÜNLERİ

Süt ve ürünleri (yoğurt, peynir vb.) içerdikleri besin öğeleri açısından insan vücudunda kolayca sindirilebilir ve rahatça kullanılır. Aynı zamanda, organizmanın büyüme ve gelişimi için gerekli olan aşağı yukarı tüm besin öğelerini içermektedir. Bu nedenle süt, diğer memelilerde olduğu gibi insanlar içinde temel besin gruplarındandır. Hatta bununda ötesinde, ana besin grubudur. İnsan yavrusunun doğduktan sonra 6 ay süresince anne sütünden başka hiçbir besin grubuna ihtiyaç duymaması bunun en temel göstergesidir. Değişik nedenlerden dolayı, anne sütünün olmaması ve/veya yetersiz olması durumlarında anne sütünün yerine verilebilecek en iyi besin, yine süt veya sütten formülize besinler olacaktır. Bebeklikte, çocuklukta, gençlikte ve yaşlılıkta süt, besin değeri yüksek, vazgeçilemeyecek bir içecektir. Bir bardak (200 ml) süt, 6 yaşında bir çocuğun kalsiyum gereksiniminin %52’sini, protein gereksiniminin %30-35’ini, A vitamini gereksiniminin %9’unu, B1 vitamini gereksiniminin %11’ini, B2 vitaminin gereksiniminin %44’ünü, niasin gereksiniminin %16’sını, B6 vitamini gereksiniminin %13’ünü, B12 vitamini gereksiniminin %95-98’ni, folat gereksiniminin %12’sini, iyot gereksiniminin %25-30’unu, magnezyum gereksiniminin %18’ini, fosfor gereksiniminin %50-55’ni, potasyum gereksiniminin %25-30’unu, çinko %12’sini ve enerji gereksiniminin de %5-6’sını sağlamaktadır. Ayrıca bileşimindeki proteinin vücutta kullanımı da %90’ların üzerindedir. Yani iyi kalite proteindir.

Çocukluk ve gençlik döneminde özellikle kemik sağlığı (kemiklerin güçlü olması) ve yaşlılıkta osteoporozdan korunmada kalsiyum mineralinin önemi çok iyi bilinmektedir. Bundan dolayı bu yaş gruplarında var olan kalsiyum ihtiyacının karşılanmasında kullanılacak en iyi kaynak süttür. Koyu yeşil yapraklı sebzeler kalsiyum açısından zengindir ancak bir bardak (200-250 ml) sütten sağlanabilecek kalsiyum, yaklaşık 12 porsiyon ıspanak, 4 porsiyon brokoliden sağlanacak kalsiyuma eşittir. Ayrıca tüm yaş gruplarında büyük sorun olan diş sağlığı açısından da süt en ideal besin gruplarındandır. Şekerli ve asidik içecekler dilerin güçsüzlüğüne ve takiben çürümesine neden olurken sütün böyle bir özelliği yoktur. Bunun da ötesinde sütün; flor, kalsiyum ve fosfor içeriğinden dolayı diğer şekerli besinlerin dişleri çürütme özelliklerini de azaltabileceği yönünde bilgiler mevcuttur. Yine önemli halk sağlığı problemlerinden olan hipertansiyon tedavisinde de sütün olumlu etkileri bilinmektedir. Hipertansiyonu da önlemek için kullanılan bazı ilaçların olası olumsuz etkilerini azaltmada sütün yararı rapor edilmiştir.